AMSTERDAM – Een fulltime baan met veel stress tijdens de zwangerschap is even schadelijk voor de foetus als roken. Dat blijkt uit een groot onderzoek naar de ontwikkeling van duizenden Amsterdamse kinderen.
Roken werd tot dusver de belangrijkste oorzaak geacht voor een laag geboortegewicht, maar moet die eerste plaats nu delen met werkdruk. Gemiddeld is het geboortegewicht van kinderen van werkende moeders 64 gram lager. Hoe meer uren de vrouwen tijdens hun zwangerschap onder spanning werken, hoe lager het geboortegewicht van de baby.
De combinatie van hoge werkdruk en een werkweek van meer dan 32 uur veroorzaakt een verschil van 159 gram met het gemiddelde geboortegewicht, hetgeen overeenkomt met de effecten van gemiddeld roken (volgens de ondervraagden zes à zeven sigaretten per dag).
Met een laag geboortegewicht begint de baby al met een achterstand, zegt onderzoekster Tanja Vrijkotte van de afdeling sociale geneeskunde van het Academisch Medisch Centrum. Ze vindt het belangrijk om zwangere vrouwen daarop te wijzen.
Volgens Vrijkotte is het effect zeker in de eerste maanden van de zwangerschap groot. ”Dat is wanneer alle organen worden aangelegd. Terwijl veel vrouwen hun rust pas nemen in de laatste maanden. Ze denken toch: nu kan het nog, straks lig ik er voor een tijdje uit.” Overigens wil Vrijkotte wel het verschil benadrukken tussen een drukke baan en een stressvolle baan. ”De stress wordt veroorzaakt wanneer de werkneemster weinig vrijheid heeft, als ze niet kan bepalen hoe vaak ze pauze heeft en als haar taken worden opgelegd. Dát, in combinatie met een hoge werkdruk.”
Bij deze vorm van stress maakt de moeder cortisol aan – het zogenaamde stresshormoon – dat over de placenta gaat en voor de ongeboren baby groeivertragend kan werken.
In het Amsterdam Born Children and their Development Study (ABCD-onderzoek), dat in 2003 begon met een enquête onder achtduizend Amsterdamse zwangeren, werken onderzoekers van de GGD en de ziekenhuizen VUmc en AMC samen. Inmiddels zijn de kinderen vijf jaar oud. Uit de onderzoeksresultaten naar het rookgedrag van de moeders blijkt dat twintig procent van de Turkse zwangeren nog tijdens de zwangerschap rookt. Bij Nederlandse vrouwen is dat elf procent, bij Marokkaanse vier procent. (MALIKA SEVIL)
Waarom worden allochtone kindjes zwaarder?
Een andere opvallend onderzoeksresultaat is dat het geboortegewicht van Turkse en Marokkaanse baby’s vergelijkbaar is met dat van Nederlandse baby’s, maar dat ze na een jaar zwaarder zijn. Kinderen kunnen daar de rest van hun leven last van houden, want de aanleg voor overgewicht op latere leeftijd ontstaat mogelijk al in het eerste levensjaar.
Volgens Vrijkotte tonen steeds meer onderzoeken aan dat snel aankomen in de eerste zes maanden ongunstig is voor het vetmetabolisme: de opslag van vet heeft een voorkeur voor de buik. ”Ook wordt het verzadigingsgevoel anders ‘geprogrammeerd’. Je kunt je voorstellen dat een kind gewend raakt aan meer voedsel.”
Momenteel is onbekend hoe het komt dat Turkse en Marokkaanse baby’s sneller aankomen. Dat is dus een van de nieuwe speerpunten in het onderzoek. Vrijkotte: ”Wij willen ons nu graag richten op het voedingspatroon bij allochtonen. Waarom worden deze kindjes zwaarder? Worden ze, naast de borstvoeding, met kunstvoeding bijgevoed? Krijgen ze eerder vaste voeding?”
Al dit soort vragen hopen de onderzoekers met de ABCD-studie op te helderen. Zeker omdat obesitas (zwaarlijvigheid), met alle risico’s op hart- en vaatziekten, diabetes, verhoogd cholesterol, depressies en een hoge bloeddruk van dien, een steeds prangender probleem wordt.
Download hier het krantenartikel
© Parool
Meld u hier aan voor onze nieuwsbrief 
Kleurwedstrijd
